ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

68

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

سديدى را رحمان‌بخش تدوين كرد و در كلكته در 1828 م . به چاپ رسيد . چاپ ديگرى نيز در كلكته در 1249 ه . / 1832 م . با تصحيح مولوى عبد المجيد و مولوى غلام مخدوم و مولوى عبد اللّه انتشار يافت كه چاپ بسيار مهم سديدى است و در جاىجاى آن حاشيه‌هاى باارزشى تحرير يافته است . بويژه در توضيح پزشكان يونانى و نام‌هاى يونانى دقّت نظر زياد به عمل آمده است ، مثلا دربارهء اسقليناؤس نوشته است كه اين حكيم يونانى از حكيمان قيصر روم بود و به سبب غرق شدن كشتى به هلاكت رسيد . او قبل از تولّد حضرت عيسى ( ع ) بود . در كتاب‌هاى يونانى نام او اسقليبدس ( اسقلبيادس ) آمده است . دربارهء واژهء ابيلميسيا ( ابليميا ) نوشته است كه مطابق كتاب‌هاى يونانى اين واژه ايپلپسيا ( صرع ) است . صاحب سديدى در خواص وج نوشته است كه اين غلظت طبقهء قرنيه و طبقهء عنبيه را رفع مىكند و در حاشيهء آن نوشته است كه شيخ در قانون فقط رقيق شدن غلظت طبقهء قرنيه را نوشته است و اشاره‌اى به عنبيه نكرده است . بنابراين شرف اضافه كردن تأثير ( و ج ) بر عنبيه را فقط شارح دارد . شقاقلوس را سقاقلوس و سفاقلوس نوشته به رسم الخط يونانى و به انگليسى Sphcelos نوشته است . فليغريوس را Nomcnincerjum ، فراينطس ( سرسام ) را ، غانغرايا را ayypaiya ، مانيا را Mayia ، ماليخوليا را ، ليثرغس را و همچنين واژه‌هاى يونانى مانند فلغمونى و باسليق و صافن و ماساريقا و قيفال ( حمى ) و سونوخس ( حمى ) و ليفوريا ( حمى ) و افيلوس و فريسموس و طريطاؤس ( غب مطلق ) را به خط يونانى نوشته است . يكى از چاپ‌هاى سديدى در سال 1294 ه . / 1878 م . به تصحيح و تحشيهء حكيم خواجه محمّد اشرف لكنهوى كه آن را مطبع ثمر هند در لكنهو به چاپ رسانده است . چاپ نولكشور آن در 1311 ه . / 1894 م . به تصحيح و اهتمام حكيم سيّد عابد حسين